POLITICO: Evropa frikësohet nga 'hakmarrja', Trump gati të 'ndëshkojë' NATO-n nëse humbet zgjedhjet

Diplomatët evropianë kanë frikë se një humbje e republikanëve do ta shtynte Trump të ashpërsonte qëndrimin e tij ndaj NATO-s, ndërkohë siguria jonë kombëtare si për Kosovën dhe Shqipërinë mbetet e lidhur ngushtë me rolin e SHBA-ve në rajon

Aleatët e NATO-s në Evropë ndjekin zgjedhjet e mesit të mandatit në Shtetet e Bashkuara me shqetësim të veçantë, pasi frikësohen se një humbje e republikanëve mund të shkaktojë një krizë në marrëdhëniet transatlantike. Shqetësimi rrjedh nga mundësia që Donald Trump t'i përgjigjet një humbjeje zgjedhore duke intensifikuar presionin mbi Aleancën, madje duke tërhequr mijëra trupa të tjera amerikane nga Evropa.

Sipas Politico-s, pesë diplomatë të NATO-s kanë frikë se nëse presidenti amerikan përballet me një Kongres që kufizon iniciativat e tij të brendshme, ai mund t'i drejtohet politikës së jashtme, ku ka më shumë hapësirë për të manovruar dhe për të formësuar trashëgiminë e tij politike. „Zakonisht ajo që ndodh me presidentët që janë të dobësuar politikisht është një kombinim i shfryrjes së zemërimit të tyre dhe marrjes së rreziqeve në politikën e jashtme“, tha një zyrtar i lartë evropian i mbrojtjes. Ai shtoi se sulmet ndaj NATO-s „duket të jenë një konstante në botëkuptimin e Trump“.

Demokratët konsiderohen favoritë për të rimarrë Dhomën e Përfaqësuesve dhe ende kanë shanse për të fituar Senatin. Në të njëjtën kohë, popullariteti i Trump ka rënë në nivelet më të ulëta të regjistruara ndonjëherë.

Shqetësimet vijnë në një periudhë tensionesh në rritje midis Uashingtonit dhe aleatëve evropianë, pas pezullimit të shërbimeve satelitore Starlink nga SHBA-ja në Ukrainë dhe afrimit të ri të Trump me Vladimir Putin, vetëm disa javë para zgjedhjeve. „Ai mund të jetë shumë i zemëruar“, tha një nga diplomatët, duke paralajmëruar se në një rast të tillë „ai do të shfaqet shumë i ashpër“.

Shtëpia e Bardhë i ka hedhur poshtë kritikat. Zëdhënësja Olivia Wales i tha Politico se „Presidenti Trump ka bërë më shumë për NATO-n se kushdo tjetër“, duke përmendur një marrëveshje për të rritur shpenzimet e mbrojtjes në 5 përqind të PBB-së deri në vitin 2035, një rritje të pranisë ushtarake amerikane në Grenlandë dhe përpjekjet për t'i dhënë fund luftës në Ukrainë. Ajo tha gjithashtu se presidenti beson se aleatët e NATO-s duhet ta kishin mbështetur SHBA-në në luftën e saj me Iranin.

Trupat amerikane dhe faktori Putin

Frika më e madhe evropiane është shqyrtimi i ardhshëm i pranisë së forcave amerikane në Evropë, i cili pritet të përfundojë deri në dhjetor. Tre diplomatë vlerësojnë se Trump mund ta zgjerojë ndjeshëm reduktimin e planifikuar të trupave, duke u përpjekur të mbledhë bazën elektorale të MAGA-s.

Oana Lungescu, një ish-zyrtare e NATO-s dhe bashkëpunëtore e lartë në Institutin Mbretëror për Studime të Mbrojtjes dhe Sigurisë (RUSI), paralajmëron se presidenti amerikan mund ta lidhë praninë e vazhdueshme ushtarake në Evropë me pranimin evropian të një marrëveshjeje paqeje për Ukrainën që Uashingtoni do ta mbështeste. „Ekziston rreziku që e gjithë kjo - rishikimi i konfigurimit të forcës amerikane, Ukraina, arkitektura evropiane e sigurisë - do të trajtohet disi si pjesë e një marrëveshjeje shumë më të madhe me Putinin“, tha ajo, duke paralajmëruar për „një situatë shumë të rrezikshme mbi sigurinë në Evropë“.

Diplomatët nuk përjashtojnë shkurtimet në kontributin amerikan në buxhetin e përbashkët të NATO-s, një kufizim në mekanizmin PURL për blerjen e armëve amerikane për Ukrainën dhe thellimin e mëtejshëm të marrëdhënieve me Rusinë.

Hegseth dhe kufizimet e Kongresit

Një humbje e rëndë e republikanëve mund të shkaktojë gjithashtu një tronditje në Pentagon. Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth shkaktoi pakënaqësi të mëdha në Kongres sepse refuzoi të informojë rregullisht ligjvënësit mbi operacionet dhe buxhetet ushtarake.

Sipas Politico-s, ka spekulime se ai mund të largohet pas një humbjeje të rëndë zgjedhore, pasi një Kongres i kontrolluar nga Demokratët mund të nisë hetime për largimin e dhjetëra oficerësh të lartë pa justifikim, si dhe për rrjedhën e luftës me Iranin. Megjithatë, një ndryshim i mundshëm i lidershipit mund të vonojë vendimet për tërheqjen e forcave amerikane për javë ose muaj.

Në teori, një Kongres i kontrolluar nga demokratët mund të kufizojë lëvizjet e Trump. Ligji aktual i SHBA-së e kufizon numrin e trupave në Evropë në 76,000. Por Jennifer Kavanaugh, një bashkëpunëtore e lartë në organizatën kërkimore Defense Priorities, vë në dyshim nëse kufizime të tilla do t'i rezistojnë shqyrtimit gjyqësor, duke vënë në dukje se Trump ka treguar gatishmëri për të injoruar vendimet e gjykatave dhe udhëzimet e shpenzimeve të Kongresit. Në rast të një tërheqjeje të gjerë, Evropa do ta kishte të vështirë të zëvendësonte aftësitë e SHBA-së në luftën elektronike, mbrojtjen ajrore, mbledhjen e inteligjencës, zbulimin, furnizimin ajror me karburant dhe logjistikë.

Jo të gjithë ndajnë skenarin më të keq

Pavarësisht frikës, disa aleatë janë të kujdesshëm ndaj skenarëve të një sulmi të ri ndaj NATO-s.

Ministri malazez i Mbrojtjes, Dragan Krapoviç, kujtoi se spekulimet rreth tërheqjes së SHBA-së nga Aleanca nuk janë konfirmuar deri më sot, duke theksuar rolin e Kongresit në vendimet për reduktimin e trupave.

Një diplomat i gjashtë i NATO-s, megjithatë, shprehu një pikëpamje të ndryshme. „Për të bërë vlerësime me një probabilitet të lartë suksesi, ju nevojitet një subjekt studimi që merr vendime racionale. Nuk mendoj se jemi në atë situatë me presidentin aktual të SHBA-së.“ NATO dhe Departamenti Amerikan i Mbrojtjes nuk iu përgjigjën kërkesave të Politico-s për koment.